Gieren betekent gillen
De Nederlandse naam gierzwaluw is waarschijnlijk afgeleid van het werkwoord ‘gieren’, dat schreeuwen of gillen betekent.
Het is ook mogelijk dat met 'gieren' het nemen van een snelle bocht bedoeld wordt, geen idee of het gebruik van deze betekenis er in vroeger jaren ook al was.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
zomer 2010
Albert Heijn heeft in samenwerking met het Wereld Natuur Fonds een spaaractie met dierenplaatjes.
Weet u dat in de categorie 'Dieren die ver kunnen reizen' de gierzwaluw het Super duper dier is?
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Verschillende namen:
- De wetenschappelijke naam is Apus apus. (Linaeus 1758).
'Apous' komt uit het Grieks en betekent pootloos.
- De Honderddagenvogel is een bijnaam. Hij komt ongeveer 100 dagen naar Nederland, alleen om te broeden.
- Een andere bijnaam is: Koninginnedagvogel. Rond 30 april arriveert de gierzwaluw in Nederland.
- Duivelsvogel is mogelijk een bijnaam die al voor Christus in Griekenland werd gebruikt. Het is voor te stellen dat zij in de
avonduren tijdens openluchtvoorstellingen van toneelstukken de sfeer luister bij zette met luide 'tsrie - tsrie' roep tijdens
verzamelvluchten.
- Mauersegler, zoals de gierzwaluw in Duitsland heet, is de naam die hij te danken heeft aan het feit dat hij 'in muren' broedt.
- Toerswel is zijn naam in de Friese taal. In het Nederlands: Torenzwaluw.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
De naam ´gierzwaluw´ in andere talen:
| Afrikaans | Europese Windswael |
| Albanees | Dejka |
| Arabisch | السمامة, السمامة رقيعي، خطاف, السمّامة |
| Armeens | [Sev Mangaghatev ], Սև Մանգաղա և, Սև Մանգաղաթև |
| Azerbeidzjaans | Qara uzunqanad |
| Baskisch | Falciot negre, Sorbeltz arrunt, Sorbeltz arrunta |
| Belarussisch | Чорны свіргуль |
| Bretons | Ar glaouer du, Glaouaer, Gwennili zu, Morian |
| Bulgaars | Черен бързолет |
| Catalaans | Falciot negre, Falzia, Saboc |
| Catalan (Balears) | Falzia |
| Chinees: | [Beijing yu-yan], [he yu-yan], [lou-yan], [Ouzhou yu-yan], [putong lou-yan], [ye-yan], [yu-yan], 北京雨燕, 普通楼燕, 楼燕, 樓燕, 欧洲雨燕, 褐雨燕, 野燕, 雨燕 |
| Cornish | Gwennol dhu |
| Deens | Mursejler |
| Duits | Mauersegler |
| Engels | Common Swift, Swift |
| Ests | Piiritaja, Piirpääsuke |
| Faeröers | Feigdarsveimari, Svala |
| Fins | Tervakirskuja, Tervapääsky |
| Frans | Martinet noir |
| Fries | Toerswel |
| Galicisch | Cirrio, Falciot negre, Noitebra |
| Georgisch | ნამგალა |
| Grieks | (Κοινή) Σταχτάρα, Σταχτάρα |
| Hongaars | Sarlósfecske |
| Hebreeuws | סיס חומות |
| Iers (Gaëlisch) | Gabhlán Gaoithe |
| Italiaans | Rondone, Rondone eurasiatico |
| Khakas | Тигiр харачхайы |
| Kazachs | Ешкіемер, Қара сұрқарлығаш |
| Koreaans | 서양칼새 / 검은등칼새 |
| Kroatisch | Ciopa, Čiopa, Crna čiopa |
| Latijn | Apus apus |
| Litouws | Čiurlys, Spāris, Štaras, Svirulys |
| Lets | Bezdelīga, Melnā svīre, Svīre |
| Macedonisch | Мала (Обична) пишталка |
| Mongools | Хурын ураацай |
| Manx | Gollan mooar, Gollan ny Greg |
| Maltees | Rundun |
| Nederlands | Gierzwaluw |
| Noord-Samisch | Náhkkesoadjá |
| Noors | Tårnseiler, Tårnsvale |
| Oekraïens | Серпокрилець чорний, Чорний серпокрилець, Чорний стриж |
| Pools | Jerzyk, jerzyk (zwyczajny), jerzyk zwyczajny |
| Portugees | andorinhão preto, Andorinhão-preto, Bacurau |
| Perzisch | پشه خوار |
| Romaans | randurel pitschen |
| Russisch | Стриж черный, Черный стриж, Чёрный стриж |
| Servisch | crna ciopa, crna čiopa, crna ciopa (pištara), pištara, Пиштара, Чиопа |
| Sesotho | Lehaqasi |
| Setswana | Pêolwane |
| Schots | Gobhlan mor |
| Schots (Gaëlisch) | Gobhlan Mòr |
| Shona (Zezuru) | nyenga nyenga |
| Slovaaks | Dažďovník obyčajný, Dážďovník obyčajný, dážďovník tmavý |
| Sloveens | crni hudournik, hudournik |
| Spaans | Vencejo Común |
| Swahili | Teleka wa Ulaya |
| Tsjechisch | Rorýs obecný |
| Tsonga | Nkonjana |
| Turks | Ebabil, Karasağan |
| Tuvinian | Кара сыйтылаа |
| Valencian | Saboc |
| Welsh | Aderyn du'r llan, Aderyn yr eglys, Asgell hir, Asgell-hir, Deryn du'r llan, Gwennol ddu, Gwrach yr ellyll, Marthin ddu, Sgilpen, Y biwita, Y folwen |
| Xhosa | Ihlabankomo |
| Zoeloe | iJankomo |
| Zweeds | Tornseglare, Tornsvala |
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
De gierzwaluw overwintert in Zimbabwe.
Nyenga nyenga (gierzwaluw) in het shonadialect Zezuru betekent snel op en neer
of wat pikanter iemand die overal de liefde zoekt.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Aankomst van gierzwaluwen in Nederland.
| 3e week van april | Aankomst van de eerste gierzwaluwen in kleine groepjes of solitairen. Zeer waarschijnlijk zijn dit mannetjes die vorig jaar een nest hadden. |
| Rond 30 april | Aankomst van grote groepen die voornamelijk bestaan uit mannetjes die vorig jaar een nest hadden. |
| 1e week van mei | Enkele dagen na de 2e golf komt de 3e golf gierzwaluwen die voornamelijk bestaat uit vrouwtjes die vorig jaar gebroed hebben. |
| Eind mei tot half juni | Aankomst van grote groepen jonge vogels van vorig jaar of niet broedende vogels. |
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Veel gierzwaluwen zien? Dit zijn de dagrecords in Nederland.
| Ranglijst | Telpost | Aantal | Datum |
| 1. | Breskens | 20.605 | 07-05-1981 |
| 2. | Ketelbrug/Kamperhoek | 19.978 | 19-07-2008 |
| 3. | Breskens | 18.347 | 10-05-2001 |
| 4. | Breskens | 18.336 | 25-05-2008 |
| 5. | Breskens | 14.658 | 10-05-1993 |
| 6. | Breskens | 13.967 | 13-05-2002 |
| 7. | Breskens | 13.018 | 23-05-1992 |
| 8. | Breskens | 12.113 | 28-04-2003 |
| 9. | Kwintelooijen (bij Veenendaal) | 11.738 | 25-07-2008 |
| 10. | De Vulkaan (Den Haag) | 11.440 | 25-07-2008 |
| 11. | Breskens | 9.934 | 01-05-2007 |
| 12. | Breskens | 9.663 | 03-05-2008 |
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
De gierzwaluw in Nederland:
|
eind april |
Aankomst |
|
± 1 mei -20 mei |
Paartijd (20 dagen) |
|
± 7 mei - 28 mei |
Broedtijd (± 20 dagen) |
|
± 28 mei - 10 juli |
Nesttijd (± 42 dagen) |
|
10 juli - begin september |
Uitvliegtijd, begin trek |
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Bijzondere waarnemingen:
Een door Emil Weitnauer in 1939 geringde gierzwaluw, een mannetje, had zijn speciale aandacht. Deze vogel kwam 21 jaren naar hetzelfde nest. Hij stelde voor deze 21-jarige de volgende vliegafstanden vast:
1. Zwitserland – Zuid Afrika: retour 13.400 km x 20 jaar = 268.000 km.
2. 90 dagen in Zwitserland, gem. dagvliegafstand 600 km = 54.000 km x 20 = 1.080.000 km.
3. 210 dagen in Afrika, 126.000 km x 20 = 2.520.000 km.
4. Totaal in 21 jaar 3.686.000 km
De vogel heeft in zijn 21-jarig leven 96,7 maal de aarde rondgevlogen en ca. 5 maal van de aarde naar de maan en terug.
Wat een krachtpatser!
Een Franse piloot heeft in de eerste wereldoorlog ’s nachts gierzwaluwen op 3 km hoogte in zijn cockpit gekregen en een aantal geraakt.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
De gierzwaluw:
- nestelt bij ons onder dakpannen en in holtes van een muur, in Scandinavië en Polen broeden ze ook in holle bomen.
- zou in de eerste 2 levensjaren, deze periode broedt hij niet, 500.000 km. afleggen.
Dat is 12,5 keer om de aarde.
Bron: Naturalis
- gebruikt zijn speeksel als specie om haar nest te bouwen.
- De vleugels van de gierzwaluw zijn zo lang dat ze ingeklapt 3 cm. voorbij de staart steken.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
De Bijbel:
Als een gierzwaluw, zo piep ik, ik kir als een duif (De Bijbel, Js 38, 14)
Zelfs de ooievaar aan de hemel kent zijn vaste tijden en tortelduif en gierzwaluw nemen de tijd van hun komst in acht. (De Bijbel, Jr 8,7)
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------